1-р бүлэг
Та хэзээ нэгэн цагт ямар нэг зүйлд бүхлээрээ автаж үзсэн үү?
Зүгээр нэг "Өө, энэ чинь хөгжилтэй юм аа" гэж бодоод өнгөрөх төдий бус, харин маш ихээр сэтгэл хөдөлж, цаг зав, мөнгө санхүүгээ харамгүй зарцуулах хэмжээнд хүрэхийг хэлж байна л даа.
Танд тийм зүйл тохиолдож байсан л байлгүй дээ? Хэрэв тэр нь кино байвал найруулагчийн хувилбарыг нь зорин байж үзэх, тоглоом байвал холбогдох ном зохиолыг нь худалдаж авах, вебтүүн (webtoon) байвал шинэ ангийг нь бусдаас түрүүлж уншихын тулд мөнгө төлөх, эсвэл дуучин байвал тоглолтыг нь алгасахгүй үзэх гэх мэтээр шүү дээ.
Бүр цаашилбал, түүнтэй холбоотой бараа бүтээгдэхүүн буюу бидний хэлж заншсанаар "мерч" (merch) худалдаж авах нь үүний бас нэгэн тод жишээ юм. Фигүр, туг, энгэрийн тэмдэг, чихмэл гээд л... Би хувьдаа амьдралдаа хэзээ ч ийм зүйлд мөнгөө үрж байгаагүй гэдгээ баттай хэлж чадах байлаа.
Гэтэл... хөл хөдөлгөөн ихтэй нэгэн поп-ап (pop-up) дэлгүүр шинээр нээгддэг юм байна. Дэлгүүр үүдээ нээсэн даруйд буюу өглөөний 10 цаг гэхэд л дугаарлалтын бүх тасалбар хэдийнэ тараагдаад дуусчихсан байв. Тэгээд, тийм ээ, би тэр тасалбаруудын нэгийг нь авч амжсан юм.
"Өдрийн 2:30 цагийн ээлж боллоо!"
Миний хажууд зогсож байсан өсвөр насныхан дэлгүүрийн ажилтнууд руу баяр хөөртэйгээр, догдлон гүйлдэв. [Өдрийн 2:30 цаг, тийм ээ...] Би малгайгаа нүдээ далд ортол доош дарж өмсөөд, дараалалд зогслоо. Гэтэл яг ард минь хүмүүс шивэр авир хийх чимээ сонсогдох нь тэр. Надад жаахан гомдмоор санагдсан хэдий ч, үнэнийг хэлэхэд энэ нь аргагүй байв. Учир нь энэ урт дараалалд зогсох цорын ганц насанд хүрсэн хүн, тэр тусмаа оффисын ажилтан шиг харагдах нэгэн нь зөвхөн би л байсан юм чинь!
Би поп-ап дэлгүүрийн үүд рүү харан санаа алдлаа. 'Тавтай морил, харанхуйн судлаач аа'
[Үнэхээр утгагүй юм.] Хар болон улаан дэвсгэр өнгөн дээр янз бүрийн мангасуудын хошин зураг, ид шидийн бэлгэдэл, түүнчлэн корпораци, шашин, засгийн газрын тэмдгүүд хоорондоо сүлэлдэн харагдана. Энэ бол өсвөр насныхны зүрх сэтгэлийг эзэмдэхэд яг тохирсон ертөнц байлаа. Гарчиг нь хүртэл сүртэй. 'Апокалипсисийн зөгнөл: Харанхуйг судлах тэмдэглэл'
Би нүдээ дараад авмаар санагдсан хүслээ арайхийн барьж дийлэв. [Би ер нь яах гэж ажил дээрээ байхдаа үүнийг олж харсан юм бол доо...]
Энэ бол сүүлийн үед маш их алдартай болоод буй хий үзэгдлийн сэдэвтэй ертөнц юм. Хүмүүс өөрсдийн зохиосон түүхийг нэмж, хамтран бүтээдэг, нээлттэй эх сурвалж бүхий (open-source) ертөнц гэвэл та илүү сайн ойлгох байх. Эхэндээ алдартай нэгэн аймшгийн түүхээс (creepypasta) үүдэлтэйгээр оюутнуудын дунд л бага сага яригддаг байсан ч, сүүлдээ YouTube-ийн алгоритмд өртсөнөөр галзуу мэт хурдацтайгаар тархсан юм.
Гол санаа нь "янз бүрийн ер бусын үзэгдлүүдийг судалсан тэмдэглэл" гэх ойлголт дээр тогтдог. Энэ нь эцэстээ олон мянган аймшгийн түүхийг агуулсан бие даасан вики (wiki) хуудас болон өргөжсөн бөгөөд яг энэ үедээ л миний анхаарлыг татсан билээ. Зүгээр л бичвэр байсан болохоор ажил дээрээ уншихад амар байлаа. Тэгээд ч ажлын цагаар ажилтай холбоогүй зүйл хийх нь илүү зугаатай байдаг биз дээ?
Би энэ ертөнцөд дэндүү их автсандаа сүүлдээ өөрөө хүртэл аймшгийн түүх бичиж нийтэлдэг болов. Бүх зүйл яагаад ийм байдалд хүрчихэв ээ? Миний оффисын уйтгартай амьдрал допамины дутагдалд орсон болохоор тэр байх уу? Энэ түүх ийм том хүрээг хамарч өргөжнө гэж хэн санах билээ? Одоо энэ нь өсвөр насныхны дунд YouTube-ийг бараг л ноёрхох хэмжээний томоохон сенсаци болжээ.
Мэдээжийн хэрэг, компаниуд ашиг олохын тулд энэ давлагаан дээр шууд л үсрэн орж ирсэн. Энэхүү поп-ап дэлгүүр ч түүний нэг хэсэг нь байлаа. Гэхдээ яах аргагүй, вики хуудсан дээр нь "15-аас дээш насныханд зориулав" гэсэн тэмдэглэгээ байсан шүү дээ! Тэгтэл яагаад энд ийм их жаахан хүүхдүүд байдаг билээ?
Ард минь дахин шивэр авир хийх чимээ сонсогдоход надад улам бүр эвгүй санагдаж эхлэв. "Тэр залуу лав дамын наймаачин байх аа…" "Хөөе, магадгүй зээ дүүдээ юм авч өгөх гэж байгаа ч юм билүү... хэтэрхий хатуу битгий бай л даа." [Үгүй дээ, би өөртөө л зориулж авч байгаа юм.]
…Үнэнийг хэлэхэд, би өнгөрсөн долоо хоногт ч бас энд ирсэн. Гэхдээ миний авахыг хүссэн бараанууд яг миний урд тасарчихсан тул ийнхүү дахин ирсэн нь энэ байв. Үүний тулд би бүр ажлаасаа чөлөө хүртэл авсан гээч. Өнгөрсөн долоо хоногт ядаж л миний үеийн хэдэн бүсгүйчүүд харагдаж байсан юм сан. Харин өнөөдөр харамсалтай нь, ажлын өдрийн үд дунд таарсан болохоор хүүхдүүдээ дагуулж ирсэн эцэг эхчүүд л ихэвчлэн байв. Ичиж үхмээр мэдрэмж төрж байсан ч би гүрийгээд тэслээ. Би өөрөө ч яах гэж энэ бүхнийг тэвчиж байгаагаа ойлгосонгүй.
Ямартай ч, ажилтнуудын зааврын дагуу дэлгүүр рүү орлоо. Ажилтнууд нь намайг огтхон ч тоосон шинжгүй байсан нь миний хувьд цорын ганц тайвшрал болж байв. "Хөөх, энэ чинь яг л кинон дээр гардаг шиг байна шүү дээ!" гэх дунд сургуулийн хүүхдүүдийн гайхан уулга алдахыг сонсоод би яг л энтертайнмент парк шиг тохижуулсан дэлгүүрийн дотоод заслыг нүд гүйлгэн ажиглалаа.
Үзэсгэлэнгийн сэдэв нь ч маш нарийн зохион байгуулалттай байлаа:
'Ер бусын гамшгийн удирдлагын товчоо'
'Үл мэдэгдэх гэрэлт шашин'
Энэхүү аймшгийн ертөнцөд корпораци, засгийн газар, шашин гэсэн гурван том хүчин ер бусын үзэгдлүүдийг ажиглаж, хянахыг оролддог гэсэн зохиомжтой. Эхэндээ зөвхөн засгийн газрын гамшгийн удирдлагын товчооны тухай түүхүүд л гардаг байсан ч, олон хүн нэгдэж, сонирхох тусам хүрээгээ тэлж ийм том болж хувирсан нь энэ.
Ямартай ч, энэхүү поп-ап дэлгүүр тэр ертөнцийн хамгийн алдартай, онцлог хэсгүүдийг л түүж авч бүрдүүлсэн нь илт байлаа. Тэд зөвхөн олонд танигдсан дүрүүд болон аймшгийн эд зүйлсэд л голлон анхаарч, фенүүдийнхээ халаасыг сэгсрэх зорилготой нь тодорхой байсан ч, барааны чанар нь харин дажгүй сайн байв.
[За яахав, дахиж хэзээ ч ийм газар ирэх биш дээ.] хэмээн бодоод хүмүүсийн гайхсан харцыг үл тоон, өөрийн хүссэн зүйлсээ хурдхан шиг шүүрэн авлаа. Алдартай бараануудын ихэнх нь аль хэдийн зарагдаж дууссан байсан бөгөөд энэ нь намайг дамын наймаачин биш гэдгийг нотлох шиг санагдав.
"Та бараагаа хийх L хэмжээтэй эко уут нэмж авах уу? 5000 вон шүү." Би худалдан авалтаа амжилттай хийж дуусгасан ч, дэлгүүрээс шууд гараад явчихалгүй хэсэг эргэлзэж зогслоо. Би толгойгоо эргүүлэн кассын ойролцоо урт цуваа үүсгэн зогсох хүмүүсийг харлаа.
'Өөрийн дүрийг бүтээх' булан. Өнгөрсөн долоо хоногт би үүнийг харсан ч, дараалалд зогсоод оролцох зориг минь хүрээгүй юм... Харин энэ поп-ап дэлгүүр маргааш гэхэд хаагдана гэсэн. Нийгмийн нэр төр, байр сууриа үүгээр солих нь үнэхээр үнэ цэнтэй зүйл гэж үү? хэмээн дотроо би ихэд зөрчилдөж байв.
Яг тэр үед ээлжээ дөнгөж хүлээж авсан кассчин бүсгүй над руу инээмсэглэн, "Рулет тоглоом өнөөдрөөр дуусаж байгаа шүү! Та оролцох уу?" гэж асуулаа.
[Баярлалаа. Үнэхээр их баярлалаа, эрхэм ажилтан минь...]
"Гайхалтай! Ийшээ хүрээд ирээрэй! Өө, зүгээр дээ, энд зогсоход л хангалттай."
Ажилтны зааврын дагуу би аварга том хар өнгийн рулетний өмнө үүссэн цувааны хамгийн төгсгөлд очлоо. Дараалал санасныг бодоход хамаагүй хурдан урагшилж байв. Удалгүй миний ээлж ирж, би яг л холбооны станц шиг харагдах товчлуурыг гартаа атгав. "За, одоо бид азын рулетээ эргүүлэх болно! Та хэзээ ч хамаагүй, хүссэн үедээ товчлуураа дарж зогсоогоорой."
Хиймэл дууны эффект дугарахтай зэрэгцэн рулет эргэлдэж эхэллээ. Рулет дээрх хэсэг бүр нь шагнал болон зэрэглэлийг зааж байв. Тэнд миний аль хэдийн авчихсан бараануудаас эхлээд хараахан худалдаанд гараагүй байгаа шинэ зүйлс, бүр зарим нэг санамсаргүй Bluetooth чихэвчүүд ч хүртэл багтжээ. Мэдээжийн хэрэг, хамгийн их талбайг эзлэх 7-р байрны шагнал нь зүгээр л нэг жижигхэн тэмдэглэлийн дэвтэр байв. Магадгүй би түүнийг нь л хожих байх даа. Гэхдээ энэ нь намайг нэг их зовоосонгүй. Эцсийн эцэст, би анхнаасаа энийг тоглох ч үгүйгээр гарах гэж байсан хүн шүү дээ.
[Хэтэрхий их зүйл битгий хүлээ.]
Би ажилтны өгсөн товчлуурыг болгоомжтой дарахдаа дотроо ийн бодлоо. Гэтэл хар рулет алгуурхан удааширсаар... гайхалтай нь яг тэр цэг дээр таарч зогсох нь тэр. Хамгийн нарийхан, алтан өнгийн зурвас дээр.