“Учир нь тэр мангас үхээгүй.”

Эдгээр аймшигтай үгс чимээгүйд шивнэлдэн үлдэв. Гурав хүний нүд томорсоор, бүгд Санни руу ширтэнэ.

“Яагаад ингэж хэлэх болов?”

Санни бодсоны эцэст тэрээр тэр хүчирхэг амьтан үнэхээр амьд хэвээр байгаа гэсэн дүгнэлтэд хүрэв. Түүний бодол тун энгийн байлаа: мангас хаднаас унаад унахдаа үхсэн тухай толгойд нь Хараалын мессежэд сонсогдсонгүй.Тэгэхээр тэр амьтан алагдаагүй гэсэн үг.

Гэвч тэр үүнийг хамтрагчдадаа тайлбарлаж чадсангүй.

Тэр дээш заав.

“Мангас энэ гайхамшигтай өндрөөс үсэрч тавцан дээр буусан ч огт гэмтээгүй. Тэгээд яагаад хаднаас унаснаа үхнэ гэж?”

Баатар ч, боолууд ч түүний энэ тайлбарт ямар нэгэн алдаа олсонгүй.

Санни үргэлжлүүлэв.

“Тэгэхээр тэр одоо ч амьд байгаа. Уулын доор хаана нэг газарт байж л таараа. Тэгэхээр бид эргээд буцах юм бол өөрсдөө түүний ам руу орох болно гэсэн үг.”

Сэжигтэй боол чангаар харааж, галын дөл рүү мөлхөн очиж, харанхуйг айдастайгаар ширтэв. Эрдэмтэн толгойгоо илж, ам дотроо бувтнана:

“Мэдээж шдээ. Яагаад би өөрөө анзаараагүй юм бол оо?”

Баатар тэр гурваас хамгийн тайван нь байлаа. Тэр хэсэг сайн бодсноо дэмжиж буй мэт толгой дохив.

“Тэгвэл бид уулын хөндийгээр, эсвэл араар нь гарах ёстой. Гэхдээ үүнээс гадна...”

Тэр хүчирхэг мангас унасан зүг рүү харав.

“Хэрэв мангас одоо ч амьд юм бол энд буцаж ирэх магадлал өндөр бөгөөд биднийг дагана. Тэгэхээр цаг ямагт чухал. Нар мандахыг хүлээхийн оронд хөдөлж эхлэх хэрэгтэй.”

Тэр тасарч нядлагдсан цогцосууд руу заав.

“Бид энэ шөнө амрах эрхгүй. Хангамжаа яг одоо цуглуулах хэрэгтэй. Боломжтой бол би эдгээр хүмүүсийг хүндэтгэлтэйгээр оршуулахыг хүсэх боловч бидний хувь тавилан өөр зүйл шийдсэн байна.”

Баатар босч, хурц хутгаа эргүүлэн даллав. Сэжигтэй эр хутганы ирийг болгоомжлон харж, дараа нь тайвширлаа, учир нь тэр баатрыг дайсагнахаар боссон гэж бодсон байлаа.

“Хоол, ус, дулаахан хувцас, түлээ мод бидэнд хэрэгтэй. Бид хуваагдана. Би хүн бүрт нэг нэг ажил өгье.”

Тэгээд тэр хутганы үзүүрээр өөрийгөө заав.

“Би үхсэн үхрийн махыг янзална.”

Эрдэмтэн чулуун тавцан руу ширтэж, сүүдэрт автсан хэсгүүдийг харж, нүүрээ хурцатгаад:

“Би түлээ хайна.” гэв.

Сэжигтэй эр зүүн, баруун тийш харж, нүдэнд нь сонин гялбаа тодров.

“Тэгвэл би дулаахан хувцас хайя.”

Санни хамгийн сүүлд үлдэв. Баатар түүнийг удаан харлаа.

“Бидний усны ихэнх хэсэг нь тэрэг дээр байсан. Гэхдээ миний нас барсан ах дүүс бүр савтай ус авч явсан. Боломжтой бүх усны савыг олж цуглуул.”

***

Дараа нь, галын дөлөөс зайтай, сүүдэрт нуугдсан газарт, Санни хэд хэдэн усны савтай хаданд даруулж үхсэн цэргүүдийг хайж байлаа. Хүйтэнд чичирч, хамгийн сүүлчийн эвдэрсэн арьс ширэн хуягтай биеийг олсон юм.

Хуучин ахмад дайчин — Саннийг Баатраас ус авах гэж байхад аймшигтайгаар ташуурдаж орхисон нэгэн — бие муутай, үхлийн ирмэг дээр байсан ч гайхамшигтайгаар амьдрах гэж тэмцсээр байлаа. Цээж болон гэдсэн дээр нь хүнд шарх их, маш их өвдөлт мэдэрч байв.

Түүний цаг хугацаа дуусч байлаа.

Санни үхэж буй цэргийн хажууд сөгдөн суун, биеийг нь нэгжиж, түүний усны савыг хайв.

'Ямар инээдтэй юм бэ?' гэж бодов.

Ахмад цэрэг Санни руу хараагаа чиглүүлэхийг оролдож, сулхан гараараа нэг юм барих гэж хөдөллөө. Санни доошоо харж, хугархай сэлэм ойролцоо нь унасныг анзаарав. Сонирхсон янзаар Санни түүнийг авав.

“Чи үүнийг хайж байна уу? Яагаад? Та нар Викингүүд шиг үхэхдээ зэвсэг барьж үхэх дуртай юм уу?”

Үхэж буй цэрэг хариулсангүй, Санниг ямар нэгэн мэдэгдэхгүй, хүчтэй сэтгэл хөдлөлөөр харж байлаа.

Санни амьсгаа авч.

“За, яахав, Викинг болохыг хүсч байгаа юм байна. Тэглээ ч би чиний үхэхийг харна гэж өөртөө амласан шүү дээ.”

Тэгээд хазгай иртэй хугарсан сэлмийг аваад ахмад цэргийн хүзүүг хэрчиллээ. Дараа нь газар луу хаяв. Цэрэг цусандаа живж бие нь татганан, түүний нүдний илэрхийлэл өөрчлөгдөв. Талархал уу? эсвэл үзэн ядалт уу? Санни мэдсэнгүй.

Худал эсвэл үнэн ч байж магад, энэ Саннигийн анхны хүний амь хороосон тохиолдол байлаа. Санни гэмшиж, айн гэж бодсон ч үнэндээ ямар ч мэдрэмж төрсөнгүй. Магадгүй, сайн муу үл хамааран, хүнд хатуу өнгөрсөн амьдрал нь түүнийг энэ мөчид бэлэн болгожээ.

Тэр тайван гэх чинь сууж, ахмад хүнийг сүүлчийн хормын турш хамт байв.

Удалгүй Хараалын дуу чихэнд нь шивнэгдэнэ:

[Та нэр нь үл мэдэгдэх энгийн хүнийг хороосон байна.]

Санни сандарч ухасхийв.

"Өө, тийм дээ. Хүн алах бас л Хараалын амжилт байдаг юм байна. Вебтүүнүүд, драмуудаар ийм юм харуулагддаггүй л дээ."

Энэ баримтыг Санни дотроо хүлээн авч сонсох зуурт Хараалын дуу дуусаагүй байлаа.

[Та Дурсамж хүлээн авлаа…]

Санни хөдлөгөөнгүй болж, нүдээ том онгойлгож ширтэв.

'Тиймээ! Одоо надад сайн юм өгөх цаг болсон!'

Дурсамж гэдэг нь зэвсэг эсвэл ид шидтэй зүйл байж болох бөгөөд Идэвхгүй зэрэгтэй дайснаас авсан бол хүч чадал бага боловч маш хэрэгтэй зүйл. Жингүй, илрүүлэх боломжгүй, зүгээр л бодоход л хоосноос дуудагдан гарч ирдэг Дурсамж бол туйлын хэрэгтэй эд зүйл. Үүнээс гадна, бодит биет зүйлсээс ялгаатай нь тэр үүнийг бодит ертөнц рүүгээ авч явж чадна. Иймэрхүү зүйлтэй захын бүсэд амьдарвал ямар их давуу тал болох нь үнэлж барашгүй байлаа.

'Зэвсэг өгөөч! Сэлэм өгөөч!'

[…Дурсамж хүлээн авлаа: Мөнгөн хонх.]

Санни сэтгэл гонсойж, амьсгаа алдав.

'Миний аз ийм юм хойно, хог байхаас яахав дээ?'

Гэхдээ энэ зүйлд нэг сонирхолтой тал байж болох тул шалгаж үзэхээр шийдэв. Магадгүй эвдэршгүй дуу чимээг үүсгэж эсвэл сум зэргийг няцаадаг ид шидтэй байж магадгүй гэж бодсон юм.

Санни бичээсүүдийг дуудан, “Мөнгөн хонх ” гэж бичсэн үг дээр төвлөрөв. Үүний дор жижиг хонхны дүрс гарч, доор нь богино тайлбар бичигдсэн байлаа.

[Мөнгөн хонх: удаан хугацааны турш хаягдсан гэрийн дурсгал, эзэндээ тайван аз жаргалыг авчирдаг эд. Түүний цэвэр дуу чимээ холоос сонсогдох боломжтой.]

'Ямар ч хэрэггүй хог новш байна даа' гэж Санни гуниглав.

Түүний анхны Дурсамж үнэндээ хэрэггүй байгаа нь Хараалын түүнд хэрхэн хандаж байгааг харуулж байв.

'Одоо надад юу ч хамаагүй.'

Санни бичээсүүдийг хааж, дараа нь үхсэн хүний хүрэм болон дулаахан бат бөх арьсан гутлыг тайлж эхлэв. Тэр офицер байсан тул эдгээр хувцас нь энгийн цэргүүдийнхээс илүү чанартай байлаа. Хувцас өмсөөд л, Санни Хар дарсан зүүдний эхлэлээс хойш анх удаа дулаахан мэдрэмж авлаа. Галын дэргэд харьцангуй бага хугацаа өнгөрсөн гэдгийг эс тооцвол.

'Үнэхээр төгс.' гэж тэр бодов.

Хүрэм цусаар бага зэрэг будагдсан ч, Санни ч мөн адил цусаар бялхаж байлаа.

Тэр эргэн тойрноо харанхуйн гүн рүү нэвтэлж чадах харанхуйн нүдээрээ тойрч харлаа. Баатар болон Эрдэмтэн даалгавруудаа гүйцэтгэж байв.

Сэжигтэй боол өвлийн хувцас хайх ёстой байсан ч үхсэн хүмүүсийн хуруунаас бөгж шүүрэх ажилдаа орсон байлаа. Тэдэнд үл харагдах Санни эргэлзэн бодож зогсов.

Түүний хамтрагчид найдвартай бус байлаа. Ирээдүй нь тодорхойгүй. Мөн хар дарсан зүүдийг давах шалгуур ч тодорхойгүй хэвээр. Ямар ч шийдвэр гаргах нь эргэлзээтэй, яг л мөрийтөй тоглоом тоглож буй мэт байлаа.

Гэсэн ч амьд үлдэхийн тулд түүнд үүнээс өөр арга байсангүй.

Цаг алдалгүй, Санни усны савуудаа авч яван санаа алдлаа.

Шөнө дуустал галын дэргэд тэд сууж, айдастайгаар харанхуй руу ширтсээр өнгөрөлөө. Ядарсан ч хэн ч унтаж чадахгүй байлаа. Ямар ч үед ирж магадгүй Мангасаас тэд айж байсан юм.

Зөвхөн Баатар л тайван харагдаж, галын тод шаргал гэрлийн доор сэлмээ хурцалж байв.

Хутганы ир чулуун дээр наалдан зурж байгаа дуу нь ямар нэгэн байдлаар тайвшрал өгсөөр.

Удалгүй нар мандан агаар дулаарч эхлэхэд, тэд цуглуулсан бүх хангамжаа бэлдэж хүйтэн бүс рүү хөдөллөө.

Санни хойшоо харж, чулуун тавцангийн сүүлчийн дүр зургийг тас ширтэв. Боолууд үхэх ёстой газраасаа амьд гарсан. Дараа нь юу болохыг хэн ч таашгүй.