10-р бүлэг : Анхны үхэл

Тэд зогсохоор шийдсэн үед Санни бараг ухаан алдах шахсан байлаа. Хэцүү уулын налууг хэдэн цагийн турш туулсны дараа түүний бие бараг хязгаартаа тулж байлаа. Гэхдээ бүгдийг гайхшруулсан нь Сэжигтэй боол түүнээс ч муу байдалд байсан явдал юм.

Гэмт боолын нүд нь бүрэлзсэн, анхаарал сарниж эргэн тойрон харж байв. Амьсгал нь түргэн, гүнзгий биш, уушги нь ямар нэг зүйлд дарагдсан мэт байлаа. Тэр халуурч, таагүй харагдаж байв.

Баатар тохиромжтой амрах байр олсон даруйд Сэжигтэй боол шууд газарт уналаа. Үүн дундаас хамгийн сэтгэл түгшээсэн зүйл нь тэд аль хэдийн дассан түүний ууртай хэрүүлч дуу чимээгүй болсон явдал байлаа. Боол чимээгүй хэвтэж, хөдөлгөөнгүй байсан ч зөвхөн цээжний хөдлөгөөнөөс амьд байгааг нь мэдэж байв. Хэсэг хугацааны дараа тэр чичирсэн гараараа усны савыг онгойлгон хэдэн том балга балгаар ууж эхэллээ.

"Усаа хэмнэ" гэж Баатар хэлэв, түүний ердийн хүйтэн хоолойнд анхааруулсан, санаа зовсон өнгө мэдрэгдэв.

Эдгээр үгийг үл ойшоон боол илүү ихийг ууж савыг бүрэн хоослов.

Эрдэмтэн ч түүнтэй адил бие нь муу  харагдана. Хэцүү авиралт хөгшин боолд хүндээр туссан байх. Тэсвэрлэшгүй хүйтэнд ч тэр хөлөрсөн, нулимс асгарсан нүдтэй, чухал царайлж байв.

Нөгөө гурваас хамгийн сул дорой нь Санни байсан ч яагаад ч юм хамгийн тэсвэртэй нь байж чадав.

"Усгүй болвол яагаад цас хайлуулж болохгүй гэж?" гэж Эрдэмтэн асуулаа.

Баатар Эрдэмтэнд ширүүн харц өглөө.

"Мангасын анхаарал татахгүйн тулд гал асаах боломжгүй үе бидэнд ирж магадгүй."

Хэн ч үүнд хариулсангүй, тэд хэний анхаарлаас зайлсхийх ёстойгоо сайн мэдэж байлаа. Уулын хааны аймшигт дурсамж тэдний оюунд шинэ хэвээрээ байв.

Аз болоход, өнөөдөр Баатар уулын хана дээрх хотгор нүхийг олж чадсан нь нарийн жимийн ард аюулгүй байх боломжийг олгов. Түүдэг гал чулуугаар сайн халхлагдсан тул тэд дулааны бүрэн мэдэрч мөн нээх их анхаарал татахгүй байв. Хэн ч ярих хүсэлгүй байв. Тэд гал дээр одос үхрийн махыг зүсч хэсэг хэсгээр шараад чимээгүйхэн идэв.

Тэнгэр бүрэн харанхуй болох үед Сэжигтэй боол болон Эрдэмтэн аль хэдийн унтаж, өөрсдийн хар дарсан зүүдэнд автсан байлаа. Баатар сэлмээ гаргаж чулуун жимийн ирмэг рүү очив.

"Чи ч гэсэн амарч үз. Би эхлээд харуулд гарна."

Санни толгой дохин хариу өгөөд, дүрэлзэн асах галын хажууд шууд хэвтэв. Тэрээр их ядарсан байлаа. Зүүдэнд дотор унтах нь түүнд шинэ этгээд байсан ч, гэнэт санаанд оромгүйгээр энгийн л зүйл болох нь тодорхой болов. Толгой нь газар хүрмэгц түүний оюун ухаан гүн харанхуй руу умбан орсон юм.

Дөнгөж л нэг секунд шиг мэдрэгдсэний дараа хэн нэгэн зөөлнөөр сэгсэрч сэрээв. Бие сульдсан, оюун санаа нь самуурсан Санни хэд хэдэн удаа нүдээ анивчиж, эцэст нь дээрээс харан зогсож буй Баатрыг олж харлаа.

“Тэр хоёр тун муу байдалтай байна, тийм учраас тэдэнд биеэ сэргээхэд нь цаг өгсөн нь дээр. Галыг унтрааж болохгүй, нар мандахад биднийг сэрээгээрэй. Эсвэл... мангас гарч ирвэл.”

Санни нам гүмхэн босоод Баатрын оронд харуулын цэг рүү очив. Баатар хэд хэдэн түлшний модыг гал руу хийж, удалгүй гүн нойронд автаж орхив.

Хэдэн цагийн турш Санни ганцаараа үлдэв.

Тэнгэр бүрэн харанхуй, одод бүдэг бадаг гэрэлтэж, шинэхэн сар нимгэн дулаан гэрэл түгээж байв. Гэхдээ энэ гэрэл уулыг бүрхсэн харанхуйн цаанаас тусахгүй байлаа. Зөвхөн Саннигийн нүд л үүнийг гаталж чадсан мэт.

Тэр чимээгүй суусан хэвээр, ирсэн замаа харав. Өмнөх өдөр тэд их өндөр авирсан ч холоос харахад зам яг л дэлгээд тавьсан тууз мэт одоо ч илхэн харагдаж байлаа. Мөн Тирантай тулалдсан чулуун тавцанг хүртэл даган харах боломжтой байв.

Чулуун дээр тарсан жижиг цэгүүд нь боолуудын үхсэн цогцосууд болохыг тэр олж анзаарав.

Тэр тэднийг ажиглаж байтал, хар сүүдэр аажмаар хадны доор тавцан дээрээс мөлхөн гарч ирэв. Тэр хэсэг хөдөлгөөнгүй зогссоныхоо дараа сарвуугаа гарган газар гозойлгон урагшаа зурж эхэлсэн юм. Урт сэлэм шиг сарвуунд нь үхсэн хүний цогцос хүрэх тоолонд тэр шууд харалгүй ам руугаа хийж байв.

Салхи яс зажилагдах аймшигтай бүдэг чимээг Саннигийн чихэнд хүргэж байлаа. Санни сандран, санамсаргүй жижиг чулууг замын ирмэгээс түлхэн унагав. Чулуу унаж, налуу газарт унаад эргэлдээд хэд хэдэн чулууг дагуулан унагаав.

Унасан чулууны чимээ нам гүм шөнийг аянга цахилгаан шиг цочоов.

Доор нь Тирант гэнэт толгойгоо эргүүлэн Санниг шулуухан ширтэв.

Санни хөдөлж ч чадалгүй балмагдаж, босох нь байтугай амьсгаа авахаа ч мартаж байлаа. Тирант түүн рүү шууд харж, ямар ч хөдөлгөөнгүй зогсож байв.

Тамын түгшүүртэй хэдхэн секундын дараа тирант тайван толгойгоо эргүүлэн үхсэн боолыг үргэлжлүүлэн идэв. Санниг огт хараагүй мэт аашилсан нь тэр байв.

‘Сохор юм байна’ гэж Санни гэнэт л ойлголоо. Тэр амьсгаа авч, хүүхэн хараа нь томорсон нүдээрээ Уулын хааныг ажиглав. Үнэхээр тэр амьтан сохор байлаа.

Өмнөх үйл явдлыг эргэн санахад санаа нь улам баталгаатай болов. Тэр сүүн цагаан, сэтгэл хөдлөлгүй нүднүүд... Санни Тирантыг нэг ч удаа нүдээ шилжүүлж байгаагүйг саналаа. Мөн тэр тэргийг хадан дээрээс түлхэж байхад Тирант зөвхөн тэр тэрэг унаж эхэлснээс хойш л чулуунаас чангахан шиг зуурч, хөл дээр гозойж байсан юм.

Мэдээж! Одоо бүх зүйл утга учиртай боллоо.

***

Нар мандахтай зэрэгцэн Санни бусдыгаа сэрээв. Баатар, Сэжигтэй болон Эрдэмтэн боол нарт бүрэн нойр авах нь сайнаар нөлөөлнө гэж найдаж байсан ч тэр найдлага нь тасарсан байлаа. Хоёр боол өмнөхөөс ч илүү дор байдалтай байсан нь түүний бодлыг өөрчилсөн юм. Өчигдрийн авиралт Эрдэмтэнд хэт их ачаалал өгсөн бололтой.

Гэвч Сэжигтэй боолын байдал энгийн ядралт гэхэд хэцүү байсан юм. Тэр үхсэн хүн шиг цайж, бие нь чичирч, хагас ухаан алдсан мэт нүд нь ор сураггүй, толгой нь самуурсан байлаа.

"Түүнд юу тохиолдоо вэ?" гэхэд муу байдалтай Эрдэмтэн арай гэж толгой сэгсэрэн:

"Уулын өвчин юм болов уу. Хүн бүрт өөр өөр нөлөөлдөг гэж сонссон."

Сэжигтэй боолын хоолой нь сөөж, сул байсан ч "Би зүгээр, муу новшнуудаа. Нүүр дээрээс минь зайлаач" гэж Сэжигтэй боол бүтэн өгүүлбэрээ ч хэлж чадахгүй мөртлөө сайн гэдгээ батлав.

Баатар хөмсгөө зангидан хүч чадалгүй болсон энэ боолын үүрэх ёстой бараг бүх ачааг өөр дээрээ авлаа. Түүний дараа хэсэг эргэлзэн Саннид ч мөн хэсэг ачаа өгөв.

"Бид унтаж байх хойгуур юу болов? " гэж Баатар асуув.

Санни хэдэн секундын турш түүний нүд рүү ширтлээ.

"Мангас үхсэн хүмүүсийн цогцсыг идэж байсан" гэж тэр хэлэв.

Баатарын нүүр, уруул атирч, эргэлзсэн байдал анх удаа илэрсэн мэт байлаа.

"Яаж чи үүнийг мэдсэн юм?"

"Надад сонсогдсон" гэж Санни тайлбарлав.

Баатар замын ирмэг дээр гарч, чулуун тавцан руу хэсэг ширтэв. Хэдэн минут өнгөрсний дараа эргэлзсэн янзтай хацар нь татагнаж, сүүлчийн шийдвэрээ гаргав.

"Тэгвэл бид хурдан явах хэрэгтэй. Хэрвээ тэр амьтан үхсэн бүх цогцсыг идэж дуусгасан бол дараа нь биднийг идэх гэж ирэх болно. Шөнө болохоос өмнө тэр новшийн хуучин замыг олж явах ёстой."

Айж, сэтгэлээр унасан дөрөв амьд үлдэхийн төлөө дахин хөдөлж, уулыг өгсөж эхлэв. Санни нэмэгдсэн ачааны доор удаан удаанаар үхэж байлаа. Аз болоход Сэжиг бүхий боол, Эрдэмтэн хоёр усны ихэнхийг уучихсан тул бага зэрэг хөнгөрсөн байлаа.

‘Энэ бол жинхэнэ там’ гэж тэр дотроо бодсоор л байлаа.

Тэд өндөр, өндөр, улам л өндөр авирч байлаа. Нар тэдэнтэй хамт өгсөж, аажмаар туяагаа тэдний эгц өөдөөс асгаруулж байлаа. Яриа, инээд хөөр огт байхгүй, зөвхөн амьсгаа давчдах чимээ л сонсогдоно. Дөрвөн амьд үлдэгсэд алхам, газар шүргэлт бүрдээ анхаарал төвлөрүүлж байлаа.

Гэвч Сэжиг бүхий боол улам бүр хоцорсоор байв. Түүний хүч нь суларч, түүнийг аль хэдийн орхин одохоор шийджээ.

Тэгээд нэгэн агшинд Санни чарласан орилоон сонсов. Эргээд харвал үхэлтэй нүүр тулсан царай харагдана. Тэгээд Сэжигтэй боолын хөл мөсөн чулуунаас гулсаж унасан нь харагдав. Тэр газар хатуу цохигдон унаж, ямар нэгэн зүйлээс барих гэж хичээсэн боловч бүх зүйл оройтсон байлаа.

Даарч, хүч нь барагдсан үлдсэн нөгөө гурав зөвхөн түүний биеийг доош уулыг даган уруудаж, унасан чулуу болгонд цусны мөр үлдэж байгааг харан зогсоно. Хэсэг хугацааны дараа Сэжигтэй боолын бие хүн бус чихмэл хүүхэлдэй шиг харагдаж, эцэст нь том чулуун хад мөргөн зогсов.

Тэр мөчид сэжигтэй боол аль хэдийн үхсэн байлаа.