Нефис түүн рүү харж, хэсэг тунгаалаа. Энэ удаа тэр ердийнхөөсөө ч удаан дуугүй байв.

Түүний харцны дор Санни бага зэрэг түгшив. Өөрийг нь үнэлж байгааг тэр мэдэж байлаа. Өөрчлөгдөж буй Одын ур чадвар, хараа хурц, төгс ухааныг бодоход, түүний тулаан дээрх гүйцэтгэлээс Нефис хэчнээн ихийг олж харсныг төсөөлөхөд бэрх зүйл алга. Одоогийн түвшин нь ч, ирээдүйн боломж нь ч түүний өмнө бараг нүцгэн ил гарсан биз. Энэ бүхэн түүнийг зааж сургахад цаг гаргахуйц үнэ цэнтэй байсан болов уу?

Хэсэг хугацааны дараа, Нефис сүнсний хэлтэрхийг аваад, толгой дохив.

“За.”

Санни инээмсэглэж, хэлэлцээр амжилттай болсондоо өөрийгөө дотроо магтав. Тэр бараг юу ч алдалгүй, маш ихийг олж авсан төдийгүй, Нефис, Касси хоёрын нүдэнд өөрийгөө таатайгаар харуулж чаджээ. Гүйцэтгэлийн хувьд бол төгс үйлдэл байлаа.

“Тэгвэл хэзээнээс эхлэх вэ?”

Нефис гараа өргөв.

“Одоо.”

Одоо гэнэ ээ?

Санни аль хэдийн жаргах шахсан нарыг харлаа. Бүрэн харанхуйд бэлтгэл хийх гэж байгаа юм болов уу? Түүнд бол асуудал биш. Харин Өөрчлөгдөж буй Одод…

“Бид үгээр эхэлнэ. Өнөөдөртөө энэ хангалттай.”

Жаахан эргэлзсэний дараа, тэр нэмж хэлэв:

“Касси, чи ч бас сонс.”

Санни, Касси хоёр Нефис рүү харж, дуулгавартай сурагчид шиг анхааралтай чагнав. Нас ойролцоо ч гэлээ, тулааны чадварын хувьд тэдний хамтрагчийн ноёрхол нь тэднээс яг л луу өтнөөс хэдэн ертөнцийн зайтай мэт хол байгааг хоёул ойлгож байлаа.

Нефис хэсэг бодоод, ийн хэлэв:

“Тулааны эзэмшлийг хоёр хэсэгт хувааж болно. Нэг нь бие, нөгөө нь оюун. Биеийг сургах амаргүй ч, зарчмын хувьд энгийн. Давталт, туршлага л хэрэгтэй. Тулаан дээр бүх зүйл хэт хурдан өрнөдөг тул, тухайн мөчид бүх нарийн ширийн зүйлийг бодож амжихгүй. Тиймээс техник чинь булчин, ясанд чинь шингэж, бараг л зөн совин шиг болох ёстой.”

Тэр түр азнав.

“Эхний үр дүнд давталтаар хүрнэ. Харин дараа нь туршлагаар баталгаажуулах хэрэгтэй. Чамд тулааны туршлага их байх тусам, техник бие махбодод чинь илүү гүн сууж өгнө. Өөр зам байхгүй. Мянган цагийн бэлтгэл нэг жинхэнэ тулаанаас илүү нөлөөтэй байж чадахгүй. Тоолж баршгүй олон тулалдаанаас амьд үлдсэн хүмүүс л биеэ үнэхээр захирч чаддаг.”

Энэ нь нэг талаар тун утга учиртай, нөгөө талаар огт ойлгомжгүй мэт санагдав. Нэг талаас, дадлагаар сайжирна гэдэг логик байлаа. Нөгөө талаас, Өөрчлөгдөж буй Одын хэлснээр бол, олон жилийн бэлтгэлтэй эрхэмсэг Өв залгамжлагчид бүгд л хор хөнөөлгүй хүүхдүүд мэт болж таарна. Эцсийн эцэст, багш нар нь хэчнээн сайн байсан ч, тэдэнд жинхэнэ тулааны туршлага байхгүй.

Гэхдээ эргээд бодоход, тэр тэднийг Кастераас бусдыг нь ямар ч хүндрэлгүй газартай нь хутгасан. Тэгэхээр магадгүй түүний хэлсэн үнэн ч байж мэднэ. Харин энэ нь өөр нэг асуултыг урган гаргав… арван найман насандаа ийм арвин тулааны туршлагатай байхын тулд Нефис яг ямар амьдралаар амьдарсан юм бол?

'Би түүнийг гүнж гэж дуудахаа болих хэрэгтэй юм байна.'

Энэ хооронд Нефис яриагаа үргэлжлүүлэв:

“Харин оюуныг сургах нь огтхон ч энгийн биш. Учир нь тодорхой түвшинд хүрэхэд, жинхэнэ тулаан оюун санаанд өрнөдөг. Бие хөдөлж эхлэхээс ч өмнө үр дүн нь ихэнхдээ шийдэгдсэн байдаг. Оюуныг эзэмшихийн тулд, эхний алхам нь тулааны мөн чанарыг ойлгох. Гэвч үүнийг үнэхээр ойлгодог хүн цөөн.”

Тэр тэдэн рүү харж, асуув:

“Та хоёрын бодлоор, тэр мөн чанар нь юу вэ?”

Санни тээнэгэлзэв. Тулааны… мөн чанар гэж юу юм бол?

Хэрвээ өөр нэг Өв залгамжлагч байсан бол, тэр “нэр төр", “эр зориг”, “үүрэг” гэх мэт тэнэг үгсийг хэлэхэд уруу татагдах байсан биз. Гэвч Нефис түүний төсөөлж байсан язгууртны хэв шинжид огтхон ч тохирохгүйг Санни аль хэдийн ойлгосон байлаа. Тэр хоосон үг дагадаг хүн биш.

Хэсэг хугацааны дараа, Касси эцэст нь хариулав:

“Ялалт.”

Түүнтэй бараг зэрэгцэн, Санни:

“Амьд үлдэх.” гэж хэлэв.

Өөрчлөгдөж буй Од толгой сэгсрэв.

“Үгүй.”

Дараа нь хүзүүгээ зөөлөн үрээд, тэднийг хүйтэн, догшин харцаар нэвт ширтлээ.

“Тулааны мөн чанар бол аллага.”

Касси цочин, нүдээ том нээлээ. Санни бага зэрэг хөмсгөө атируулсан ч, Нефис огтхон ч тоосон шинжгүй байв. Тэр урьдын адил тайван хоолойгоор үргэлжлүүлэв:

“Үндсэндээ энэ л байдаг. Чи өрсөлдөгчөө алах гэж оролдож байна, харин тэр чамайг алах гэж оролдож байна. Эцэст нь та хоёрын нэг нь үхнэ, нөгөө нь алуурчин болно. Бусад бүх зүйл бол дуу чимээ төдий.”

Түүний үгс Саннигийн зүрхний гүнд шингэж, тэнд цуурайтав. Тэр цуурай дотор нь ямар нэг зүйл хариу өгч, сэрэх шиг болов.

“Хэв маяг, стиль чухал биш. Зэвсэг чухал биш. Шалтгаан, зорилго ч чухал биш. Чухал ганцхан зүйл бий — хамгийн сүүлд хэн босоод үлдэх вэ гэдэг. Иймд тулалдаан дээр хийж буй бүхэн чинь хоёр л зорилгын аль нэгэнд үйлчлэх ёстой: дайснаа алах, эсвэл дайсан чамайг алахаас сэргийлэх.”

Нефис харцаа доошлууллаа.

“Хэрвээ үүнийг ойлгож чадвал, чи оюун ухааныг эзэмшихэд хангалттай тодорхой байдалд хүрнэ.”

***

Үүний дараа, Санни удаан хугацаанд унтаж чадсангүй. Хүйтэн чулуун дээр хэвтээд, харанхуйг ширтэн, Нефисийн заасан зүйлийг дахин дахин бодож байлаа.

“Давталт. Туршлага. Тодорхой байдал.”

Аймшигтай дайчин болох гурван түлхүүр. Гуравуул чухал ч, хамгийн толгой гашилгасан нь сүүлчийнх байв.

Үнэхээр Өөрчлөгдөж буй Одын хэлсэнчлэн юм болов уу? Дайчин байхын цөмд хүйтэн, өршөөлгүй алах хүсэл л байдаг гэж үү? Зөн совингоороо бол, тийм л мэт санагдана. Энэ хэрцгий үнэн нь, нэг талаараа, түүний амьдралын бүх туршлагын нийлбэр байлаа.

Эцсийн эцэст, түүн шиг хүний хувьд амьдрал гэдэг нь тасралтгүй амьд үлдэхийн төлөөх тулаан байв. Хэн нэг нь үргэлж ялна, хэн нэг нь үргэлж ялагдана. Ялсан нь хэдхэн хоног илүү амьдрах эрхтэй болдог, харин ялагдагч нь… тэдэнд юу тохиолдсоныг хэн ч тоодоггүй.

Мэдээж, амьдрал бол амьдрал, тулаан бол тулаан. Ихэнх хүмүүсийн хувьд энэ хоёр адилхан зүйл биш. Харин Сэрэгсэдийн хувьд яах вэ? Тэдний оршин байх цорын ганц зорилго нь Хар дарсан зүүдний мангасуудтай тулалдах явдал. Тэр хувь заяанаас цөөн хүн л мултарч чаддаг.

Академид ирснийхээ дараа, Санни өөрийгөө амьд үлдэхийн ирмэг дээр байнга тэмцэх хувь заяанаас зугтсан гэж бодохыг өөртөө зөвшөөрсөн. Харин одоо, тэр зүгээр л нэг тулааныг нөгөөгөөр сольсон төдий юм шиг санагдав.

Энэ бодол таатай биш байлаа.

Гэхдээ өөр өнцгөөс харвал… энэ нь түүнд үргэлж нэг чухал давуу тал байсныг илтгэхгүй гэж үү? Хараалаар сонгогдсон хүмүүсийн ихэнх нь энэ өршөөлгүй амьдралд ямар нэг байдлаар дасан зохицохоос өөр аргагүй болдог. Харин тэр бол үргэлж ингэж амьдарч ирсэн.

Тэгэхээр тэр үнэхээр Сэрэгч болоход хамгийн тохирсон цөөн хүмүүсийн нэг байсан юм биш биз?

Ийм бодолтойгоор, Санни нойронд автлаа.

… Харин үүрийн гэгээнээр, түүнийг зүрх зүсэм чанга хашгираан сэрээв.