Тунгалаг биш хар ус гэнэтхэн догшин оргилж, буцалж эхлэв. Ирж буй үүрийн цайвар гэгээнээс зайлсхийх гэж улайран тэмцэж буй амьтай биет мэт санагдана. Санни аажмаар өндийж, хэсэг бодсоны эцэст чулуун тавцангийн зах руу болгоомжтой дөхөв.

Доош хармагцаа тэр нүдээ ирмэж, харсандаа итгэхийн тулд сөхрөн суулаа.

Далай татарч байв.

Эхэндээ аажмаар, дараа нь улам хурдсаж, усны түвшин тасралтгүй доошилно. Түүний хоргодож байсан дугуй чулуун тогтоц өмнө нь давалгаанаас дөнгөж цухуйдаг байсан бол одоо түүний болон догшин далайн гадаргын хооронд хэдэн метрээр хэмжигдэх нойтон хад ил гарчээ.

Нар улам өндөрт хөөрөх тусам энэ аймшигт татралт үргэлжилсээр. Тун удалгүй Санни доошоо зуу гаруй метр унжсан өндөр хадан цохионы ирмэг дээр зогсож байгаагаа ухаарлаа. Доор нь догшин ус буцалж байв. Харин түүний доорх хад чулуут тогтоц тэлж, хэлбэрээ өөрчилсөн ч яг ямар дүрстэйг нь энэ өндрөөс тодорхойлоход бэрх байлаа.

Тэр үед усны хар гадаргыг энд тэндгүй цоолон гарч ирэх хурц улаан ирнүүд харагдав. Ус цааш ухрах тусам, хар гүнээс улаан хүрэн ой аажмаар өндийж буй мэт. Эдгээр “моднууд” нь шүрэн хадтай төстэй зүйлээс бүтсэн бөгөөд эмх замбараагүйгээр хоорондоо урган, тэнгэр өөд сунан тэлжээ.

Тэд асар том хэмжээтэй, жигд бус хурц, товгор нь хоорондоо орооцолдон нийлж, нарны гэрэлд гэрэлтэх улаан харанхуй хоосон орон зайд сүрлэг атлаа жихүүдэс хүргэм харагдана. Энэхүү хачин шүрэн хаднаас бүрдсэн ээдрээтэй зам Саннигийн харж хүрэх газраар дүүрч, энд тэндээ цухуйсан хад асга, гэнэт үүссэн ангал, алсын байгалийн тогтоцуудаар тасалдана.

Хагас цагийн дараа, цочирдолд орсон хэвээрээ Санни доош харж, далай бүрмөсөн алга болсныг ойлгов. Хэрэв нойтон хаданд унжсан хар замаг, цусан улаан шүрэн баганууд байгаагүйсэн бол энд өмнө нь далай байсан гэдэгт ч эргэлзэхээр.

Түүний жижиг дугуй арал хачин, асар өндөр, жигд бус хэлбэртэй хадны оргил болон хувирчээ. Доош хармагцаа толгой нь эргэх шиг болов.

Тэр үед шөнө бүрэн ухарч, өглөө эцэст нь ноёрхлоо тогтоосон байв.

'Би хий юм хараад байна уу даа?' гэж Санни өөрийгөө чимхэн бодов.

Яагаад Хараал ийм новшийн юм хийдэг байна аа?

***

Харанхуй далай болон тэнд нуугдаж байсан мангасууд гэнэт алга болсон ч Санни дугуй чулуун тавцангаасаа буух гэж яарсангүй. Нэгдүгээрт, далай ингэж алга болж чадсан юм чинь, магадгүй ямар ч агшинд буцаж ирж ч мэднэ гэж тэр бодов.

Хоёрдугаарт, төөрөх магадлалтай шүрэн ой дотор ямар аюул нуугдаж байгааг тэр огт мэдэхгүй байлаа. Магадгүй доор аварга тэмтрүүлтэй амьтнаас ч аймшигтай зүйл бий ч юм билүү.

Гэхдээ энэ нь тэр огт судлахгүй гэсэн үг биш.

Тавцангийн голд буцаж ирээд, Санни сууж, өөрийн сүүдрийг биеэсээ салгахыг тушаав. Дараа нь түүнийг удирдан, тавцангийн зах руу ойртож, эв дүйтэйхэн доош гулган буулгав.

Сүүдрээс сүүдэр лүү шилжин хөдөлдөг заншлаараа уруудаж эхлэхэд, энэ мөчид Санни сүүдэр жингүй, таталцлын нөлөөнд автдаггүйд талархав.

Сүүдэр нь доош авирах ажилдаа завгүй байх зуур Санни эвшээлээ.

“За, чи өөртөө нэртэй байх хэрэгтэй гэж бодохгүй байна уу?”

Хэдийгээр сүүдэр нь аль хэдийн хэтэрхий холдсон ч тэдний хоорондын холбоогоор харилцаж чадна. Мэдээж, чадна гэдэг нь заавал хариу өгнө гэсэн үг биш. Сүүдэр ер нь дуугүй, учир нь ярих дууны хөвчгүй, ярьж чаддаггүй.

Дээрээс нь ааш муутай.

“Яах вэ… Ичгүүргүй гэж нэрлэх үү? Үгүй юу? Тэгвэл… Сүүдэрлэг? Бас л үгүй? Хмм… Тэгвэл арай энгийнээр… Юу гэнэ ээ? За за, чи өөрөө санал байна уу? За ойлголоо, ойлголоо! Энэ яриаг дараа үргэлжлүүлье.”

Энэ богино монологийг дуусах үед сүүдэр аль хэдийн хадны ёроолд хүрсэн байв. [Сүүдрийн удирдлага]-ын хүрээ хязгааргүй биш ч ойр орчмоо судлахад арайхийн хүрэлцэхүйц байлаа.

Шүрэн ой руу ормогц Санни түүнд маш амархан төөрөхөөр байгааг ойлгов. Шүрэн багануудын хоорондох замууд заримдаа өргөн, заримдаа нарийн, ямар ч логикгүй мушгиран тахийж, ихэнхдээ мухардалд хүрэх эсвэл бүр анх эхэлсэн газартаа эргэж ирнэ. Түүнээс гадна зарим зам нь шүрэн овоо дотор орж, харанхуй хонгил болж хувирна.

Энэ шүрэн ой асар уудам, олон давхар бүтэцтэй тул ойрын замуудын байршлыг цээжлэх гэж хэд хэд оролдсоных нь дараа Саннигийн толгой өвдөж эхлэв. Эцэст нь тэр сүүдрээ дээш гаргаж, улаан хүрэн ойн орой дээр авирч, нэг хурц шүрэн ирнээс нөгөөд үсрэн шилжихийг тушаалаа — өөрөө бол тийм зүйл хэзээ ч хийж чадахгүйгээ сайн мэдэж байсан учраас.

Удалгүй тэр хачин хадны эргэн тойрноор тойрч явсаар, түүний сүүдэрт болж буй зүйлийг хараад цочин хөдөлгөөнгүй зогсов.

Тэнд урд шөнө түүнийг богинохон хугацаанд хөөсөн аварга, акултай төстэй амьтны цогцос газарт хэвтэж байлаа. Эргэн тойрны шүрэн баганууд нь бутран эвдэрчээ.

Илүү нарийн хэлбэл, цогцосны тал нь л тэнд байв. Аймшигт шархнаас нь гаж хэлбэртэй дотор эрхтнүүд асгарч, холын хол хүртэл сунан татагджээ. Харин нөгөө тал нь яг л огт байгаагүй юм шиг алга болсон байв.

Цогцосны эргэн тойронд хэдэн зуун жижиг мангас шуугилдан гүйлдэж, махыг нь хэсэг хэсгээр нь урж таслан идэж байлаа. Тэдний тус бүр нь ойролцоогоор хоёр хагас метр өндөр, чөтгөр маягийн хавч, центавр, хар дарсан зүүдний мангасын хачин холимог шиг харагдана.

Тэд дөрвөн хос урт, үе мөчтэй хөлтэй бөгөөд төгсгөл нь хадуурын ир мэт хурц сэртэнгээр дуусна. Урд хэсэгт нь амьтны хуягаар бүрхэгдсэн, хүнтэй төстэй цээж бие өөр нэг хуяган бүрхүүлээс цухуйж гарсан байв. Толгой гэхээр зүйл нь хүзүүгүй шууд цээжин дээр байрласан бөгөөд хоёр нарийхан нүдний завсар, наалдамхай харагдах амтай, хэд хэдэн салсархаг эрүүтэй. Гар байх ёстой газарт нь аварга том хавчуур байлаа.

Яг одоо тэд тэр хавчууруудаараа хатаж ширгэсэн цогцосноос мах тасдан авч, ам руугаа чихэж байв. Заримдаа илүү шүүслэг махны төлөө зодоон гарч, эцэст нь хэдэн мангас тас татагдан урагдаж, ялагчынхаа хоол болдог байлаа.

Санни шүлсээ залгив.

Нэг талаас, зузаан хуягтай, хүчирхэг мангасуудын дүр төрх түүнийг түгшээж байсан. Нөгөө талаас, тэдний идэж буйг хараад гэнэтхэн аймшигтай их өлсөж байгаагаа мэдэрсэн юм.

"Нэг нь л гэхэд аюултай харагдаж байна. Харин энд хэдэн зуугаараа…"

Ёстой л Саннигийн аз, урьдын адил, хог новш байлаа.

Ядаж л Шүрэн ой яагаад ийм хоосон байгааг гайхах хэрэггүй боллоо. Бүх оршин суугчид нь найрлаж байна шүү дээ!

Мангасуудад нуруугаа харуулах нь таагүй санагдсан ч Санни сүүдрээ эргэж харахыг тушаан, өөрийн хоргодож байсан хад цохиог ажиглууллаа. Тэр хад ямар нэгэн байдлаар түүнийг зовоож байв.

Сүүдэр эргэн харж, хачин хэлбэртэй хадны дүр төрхийг бүхэлд нь тольдов. Санни үзэл бодлоо өөрчлөн, харж буй зүйлээ ойлгоход хэдэн минут зарцуулав.

"Энэ чинь… хуруу байна. Харин энэ бол гар. Тэгээд энэ … илд үү?"

Тэр нүдээ анив.

"Хөшөө байна шүү дээ."

Үнэхээр ч тэр хад байгалийнх биш байлаа. Энэ бол дор хаяж хоёр зуун метр өндөр, эртний, асар том хөшөө байсан юм. Хэмжээнийх нь цар хүрээ санаанд багтамгүй. Саннигийн харж чадсанаар, нарийн хийцтэй хуяг дуулга өмссөн нэгэн хүлэгт баатрыг дүрсэлсэн бөгөөд цээжин дээр нь долоон гялалзсан од сийлжээ. Тэрээр аварга том илдийг хоёр гараараа барьж, үзүүрийг нь газарт чиглүүлсэн байв.

Гэвч хамгийн содон нь — тэр аварга чулуун хүлэгт баатар толгойгүй байлаа. Үнэндээ, Саннигийн зогсож байсан дугуй тавцан нь түүний хүзүүний орой байжээ. Бас харахад толгойг нь анхнаасаа байхгүй биш, харин эрт цагт ямар нэгэн зүйл, эсвэл хэн нэгэн хүчээр тас цохиж авсан мэт.

Санни тавцангийн эргэн тойрноор алхаж, бүх талаас нь доош харсан ч толгой нь ойр хавьд хэвтэж байхыг олж харсангүй.

"Энэ чинь ер нь ямар газар вэ?"

Хариулт өгөх ямар ч сэжүүр олдоогүй тул тэр сүүдрээ аваргын хүзүү рүү буцаан авчирч, баруун захад нь суун, найрлаж буй мангасуудыг ажиглан суулаа.

Нар жаргах дөхтөл тэр огт хөдөлсөнгүй.

Саннигийн таамагласнаар, нар тэнгэрийн хаяанд хүрмэгц доороос аймшигтай нүргээн сонсогдов. Мангасууд тэр дороо найраа зогсоон, зарим нь шүрэн багануудын завсар нуугдаж, зарим нь зөөлөн хөрсөнд өөрсдийгөө булж эхлэв.

Хэдхэн минутын дараа шүрэн ой дундуур хар усны анхны урсгалууд гарч ирлээ. Тэдний хэмжээ хурдан тэлж, тун удалгүй дэлхий сөнөх мэт галав юүлж бүхнийг залгив. Шөнө дөхөхийн хэрээр аймшигт далай буцаж ирж байлаа.

Санни энэ төсөөлөлд буушгүй үйл явцыг ширтэн, толгойд нь бодлууд эргэлдэнэ.

Нэг цагийн дараа, хар уснаас дээш цухуйж үлдсэн ганц зүйл нь дахин л тэр дугуй тавцан байв.