"Нумаа тат! Онил! Тэс!"

Кайгийн үгс нь бодит тушаал өгөхөөс илүүтэйгээр цэргүүдийнхээ сэтгэл санааг барих зорилготой байв. Үнэндээ тэр одоохондоо тийм ч их зүйл хийх шаардлагагүй байлаа. Харваачдын хувьд зохион байгуулалттай суман бороо гэж байдаггүй. Хүн бүр зүгээр л хар дарсан зүүдний мангасуудаар бужигнасан тэр буцалж буй бөөгнөрөл рүү аль болох хурдан, тасралтгүй сум илгээх хэрэгтэй.

Тэр өөрөө ч ялгаагүй.

Хажууд нь газар дээр сум дүүрэн хэд хэдэн саадаг бэлэн байлаа. Кай амралтгүй харваж, Цусан сум болон энгийн сумыг ээлжлэн ашиглаж байв. Аймшигт Дурсамж түүний гарт буцаж ирэхэд хугацаа шаарддаг тул хооронд нь өөр зүйл ашиглах хэрэгтэй.

Сайн харваач минутанд арван хоёр удаа сум тавьж чаддаг. Маш сайн нь үүнээс хоёр дахин илүү.

Шүдээ зуун Кай нумаа татаж, онилж, амьсгалаа түгжин, сум тавив. Хөдөлгөөн бүр хурдан, үр ашигтай, яг таг байх ёстой. Нэг сум тавигдахад л дараагийнх нь шууд эхэлнэ. Тат, онил, тавь. Тат, онил, тавь. Давт, дахин давт, дахин...

Эдгээр мөчүүдэд тэр хүн биш, харин нэг хором ч зогсолгүй бүх хүчээрээ ажилладаг, аргачлалтай тулааны машин мэт болж хувирсан байлаа.

Тэр далайн ургамал, ялзарсан махаар бүтсэн аварга могой шиг харагдах аймшигт амьтны нүд рүү сум зоов. Дараагийн сум аварга биет, араатан төрхтэй сармагчны цээжийг нэвт сүлбэж, түүнийг хүрэлцээ мэт хуягтай цөгөрцөг төст амьтны биед хадав. Гурав дахь сум цөгөрцгийн хүзүүнд шигдэн, бохирдсон цусыг нь шуналтайгаар шимж, мангасыг ганхуулан унагав.

Кай өөрийгөө живж буй мэт мэдрэв.

Бодит ертөнцөд харваачдыг үргэлж уян хатан, дэгжин дайчид болгон дүрсэлдэг. Хүч чадал бус, хурд, шаламгайд тулгуурладаг хүмүүс. Үзэсгэлэнт бүсгүйчүүд, тансаг залуус, зальжин дээрэмчид.

Магадгүй тийм учраас тэр нум суманд татагдсан байх.

Гэвч бодит байдал нь...

Түүнээс тэс өөр.

Тулааны нумын утсыг татахад асар их хүч шаарддаг. Сайн нумын татах жин дунджаар тавин килограмм хүрдэг. Илдний жингээс хорь дахин их.

Түүнийх шиг Дурсамж нум бүр ч аймшигтай. Эдгээр нь жирийн хүмүүст зориулагдаагүй тул хэдхэн секунд тутамд татах нь түүний тэсвэрийг минутын дотор шавхаж байв. Удалгүй булчин нь өвдөлтөөр хашгирч, уушги нь галд шатаж буй мэт санагдана.

Гэвч тэр зогсож болохгүй. Юу ч болсон сум тависаар байх ёстой.

"Үргэлжлүүл! Тат, онил! Тэс!"

Доор, түүнийг болон бусад харваачдыг хамгаалахын тулд маш олон хүн шаналал дунд амиа алдаж байхад энэ өчүүхэн өвдөлт, ядаргаа түүнийг яаж удаашруулж чадах билээ?

Дахин нэг сум тавин, Кай сөөнгө амьсгаа авч, дадал ёсоороо дээш харлаа.

Гэвч энэ удаа түүний харц өршөөлгүй саарал тэнгэр дээр тогтов. Дараа нь нүд нь томрон тэлэв.

Хэзээ нэгэн цагт тулааны талбайн дээгүүр таван хар цэг гарч ирж, төгс тойрог үүсгэн нисэж байлаа. Кайгийн нуруугаар хүйт даав.

"Элч нар..."

Таван Нүгэлт мангас доор өрнөж буй хядлагыг жигшмээр нүд гарган хайхрамжгүйгээр ажиглаж байв. Тэр тэдний аймшигт дүрийг тод харж чадахгүй байсан ч тэдний харцыг мэдэрч байлаа.

'...Яагаад довтлохгүй байна?'

Түүний асуултад хариулах мэт үүлнээс нэг жижиг цэг гарч ирэн, Элч нарын үүсгэсэн тойргийн дундуур доош уналаа. Дараа нь дахиад нэг. Бас нэг...

Хэдхэн хормын дараа тоо томшгүй олон Хар дарсан зүүдний мангас саарал тэнгэрээс асгарч, газрыг чиглэн шумбан бууж эхлэв. Тэдний бөөгнөрөл аварга хар салхины мушгиралдсан багана мэт харагдана.

Кай чичирч, царай нь цонхийв.

...Гэвч тэр айдсаар үүргээ биелүүлэхээ зогсоохыг зөвшөөрсөнгүй.

"Агаарын багууд! Дээш онил!"

Энэ үед гуравдугаар шугамын Нойрсогчдын тал орчим нь анхаарлаа өөрчилж, агаарын аюулыг няцаах ёстой байв. Гэвч доорх тулаанд автагдсан ихэнх нь түүний үгийг сонссонгүй, ойлгосонгүй.

Кай царайгаа ярвайв.

Дараа нь түүний тод, сэтгэл татам хоолой дахин бүх тулааны талбайг нөмөрч, энэ удаа төмрийн цохилт, сүйрлийн дуу чимээг амархан нэвтлэн цуурайтлаа:

"Агаарын! Багууд! Дээш онилооч!"

Энэ бол тэр олон зуун мянган хүний өмнө хамгийн хэцүү аялгууг дуулдаг байсан хоолой. Үхдэл л үүнийг сонсохгүй.

Түүний дуугаар бодит байдалд эргэн ирсэн харваачид даруй тэнгэр рүү ониллоо.

...Яг цагтаа.

Кай Цусан сумыг тавьж, түүгээ дээш нисэн далавчтай мангасуудын нэгийн цээжинд тусахыг харлаа. Амьтан татганан, босоогоороо унаж, төмөр торны хурц утсанд цохигдон эвгүй дуу гаргав.

Бүх тор доргин, хар цус дуслан газар унав.

Энгийн сум шүүрэн авах гэж гараа сунгах зуур Кай доош бууж буй сүргийг ажиглах зав гаргав. Хоромхон зуур түүний зүрхийг цөхрөл базлаа.

Нисдэг Хар дарсан зүүдний мангасуудын тоо хэтэрхий олон, тоолох боломжгүй. Тэдний дунд тэр өмнө нь тулалдсан аварга царцаанууд, өлсгөлөн амсартай, сарьсан далавчтай аймшигт биетүүд, цайвар өдөн дороос махлаг тэмтрүүл ургасан жигшмээр шувууд, мөн түүнээс ч олон, урьд өмнө харж байгаагүй аймшгууд байв.

...Тэдний дээр таван хар цэг тэнгэрт тойрон ниссээр.

Сумыг нуманд наан Кай айдас, эргэлзээг зүрхнээсээ хөөж, татав. Дараа нь хамгийн ойрын мангасыг онилон, үхээсэй гэж хүсэв.

Хоромын дараа сум нь яг нүдэнд нь тусав.

Түүний эргэн тойрон дахь ихэнх харваачид аль хэдийн байгаа сольсон байв. Зөвхөн бүслэлтийн зэвсгийн баг болон дээш харвахад тохиромжгүй чадвар, Дурсамжтай хүмүүс л доорх сүргийг үргэлжлүүлэн буудаж байлаа.

Хамгийн хурдан унаж буй мангасууд тасчин хаягдаж, удалгүй үхдэл бороо мэт төмөр торон дээр бууж эхлэв.

...Гэвч зарим азтай нь сумнаас бултаж, доош шумбан, газар дээрх хүмүүсийг залгихаар дайрлаа.

Анхны амьтан бүтэн хурдтайгаар төмөр утсанд мөргөхөд Кай амьсгалаа түгжив.

Хэрвээ тор тасарвал яах вэ?

Гэвч тасарсангүй... ядаж одоохондоо. Урчууд ажлаа сайн хийжээ.

Харин ч тэр амьтан агшин зуур зүсэгдэн бутарч, бие нь цус, хачирхалтай жигд хэлбэртэй махны хэсгүүд болж бутран асгарав. Тэр дүр зураг аймшигтай хэрнээ сонин анхаарал татам байлаа.

'...Тэнгэр минь.'

Дараагийн сум руу гараа сунгахад Кай хоосон зай л тэмтрэв. Гайхсан байдалтай доош харахад саадаг нь хоосорсныг олж харлаа.

'Би... ийм ихийг ашиглачихсан уу?'

Тэр бодлоо бүрэн боловсруулж амжаагүй байтал хэн нэгэн аль хэдийн хоёр шинэ саадаг түүний өмнө шидсэн байв.

Хуруу нь өвдсөн хэвээр сум шүүрэн авч, Кай шүдээ хавиран амьсгаа авч, нумаа өргөв.

"Тат! Онил! Тэс!"